نوشته‌ها

یکی از بیماری هایی که گاهی به طور جدی نوزاد و والدین او را دچار مشکل می کند، زردی است. به طور کلی بیش از 70درصد نوزادان در روزهای اولیه تولد با این بیماری دست به گریبان می شوند که نشانگر شایع بودن آن در نوزادان است و این آمار در نوزادانی که پیش از موعد متولد شده اند به حدود 80 درصد می رسد.
زردی در کودکان شامل بی رنگ یا زرد شدن پوست بدن و چشم ها می شود. بی رنگی و زردی پوست و چشم در این حالت در نتیجه بالا رفتن میزان ماده زرد رنگی به نام بیلی روبین در خون است و باعث تجمع این ماده در زیر پوست و زرد شدن آن می شود که اغلب این رنگ پریدگی و زردی تا بالای قفسه سینه ادامه پیدا می کند.

علل بروز زردی:

علت بروز این زردی تجزیه بیشتر گلبول‌های قرمز و تولید ماده‌ای به نام بیلی روبین است.
نکته حائز اهمیت آن است که در نوزادان این ماده به آسانی از سد مغزی – خونی عبور می کند و موجب آسیب سلول‌های مغزی می‌گردد که در آینده خود را به صورت عقب‌ماندگی ذهنی و معلولیت‌های حرکتی و ناشنوایی نشان می‌دهد. بنابراین زردی نوزاد از مواردی است که باید آن را جدی تلقی کرد و حتما درمان نمود.
زردی معمولا از سر و صورت شروع شده و با افزایش سطح بیلی روبین به سمت اندام‌ها انتشار می‌یابد. زردی چهره نشانه وجود ۵ میلی‌گرم و زردی تا اواسط شکم نشانه ۱۰ تا ۱۵ میلی‌گرم و زردی اندام و کف دست و پا نشانه وجود ۲۰ میلی گرم بیلی روبین در دسی‌لیتر خون است.

چگونه متوجه زردی نوزادان شویم

زردی در نوزادان از همان روزهای اولیه تولد آغاز می شود. علائم آن معمولا با زردی پوست و گاهی چشم ها بروز می کند. زردی ابتدا تنها صورت را دربرمی گیرد ولی رفته رفته قفسه سینه، ناحیه شکم، پاها و کف پا و اندام های تحتانی را نیز درگیر می کند زردی در نوزادان گاهی باعث خستگی مفرط و سوءتغذیه می شود. نوزادانی که در 24 ساعت اول پس از تولد دچار این علائم می شوند، باید حتما تحت آزمایش میزان بیلی روبین قرار بگیرند. البته برای احتیاط بهتر است طی 5 روز اول تولد، کودک تحت بررسی قرار گیرد تا از عدم ابتلا به زردی در او مطمئن شوید.

زردی ناشی از شیر مادر:

زردی در برخی نوزادان ممکن است بر اثر استفاده از شیر مادر باشد. 2 گروه از نوزادان هستند که با خوردن شیر مادر به زردی مبتلا می شوند. گروه اول بیشتر نوزادان مادرانی هستند که به طریق سزارین وضع حمل کرده اند و زردی به دلیل کم بودن شیر مادر و در روزهای اولیه تولد ایجاد می شود. در این حالت چنانچه تغذیه با شیر مادر استمرار داشته باشد، رفته رفته شیر مادر بیشتر و کمبود کالری نوزاد جبران می شود و همچنین حرکات روده او بهتر شده و زردی از بین می رود، در نوع دوم، زردی نوزاد معمولا از هفته دوم تولد آغاز می شود و علت آن می تواند موادی باشد که در شیر وجود داشته و باعث غیرفعال کردن آنزیم های کبدی و روده ای نوزاد می شود که این موضوع مواد صفراوی را باز جذب می کند. درواقع این مشکل به خاطر رشد ناکافی روده و کبد نوزاد رخ می دهد.
در این مورد هم پزشکان توصیه می کنند که تغذیه نوزاد با شیر مادر را ادامه دهید و چنانچه به علت شدت زردی، نیاز به تعویض خون نوزاد باشد، پزشک توصیه می کند که حداکثر 48 ساعت شیر مادر را قطع و از شیر خشک یا شیر دوشیده شده برای تغذیه کودک استفاده کنید. البته پس از رفع زردی، مجددا باید تغذیه با شیر مادر را از سر گرفت.

چگونه زردی درمان می شود؟

اگر به نظر می رسد کودکتان مبتلا به زردی شده است، پزشکتان ممکن است تستهایی برای اندازه گیری سطح بیلی روبین خون و لزوم شروع درمان برای او انجام دهد. اگر نوزاد رسیده بدنیا آمده باشد و از سایر جهات سالم باشد، بیشتر پزشکان درمان را تا زمانی که سطح بیلی روبین خون به بیش از 20 میلی گرم در دسی لیتر برسد شروع نمی کنند. از اوائل دهه 1970 تا کنون زردی با فوتوتراپی درمان می شود، پدیده ای که در آن نوزادان در معرض نور فلورسنت قرار می گیرند. این نور مولکولهای بیلیروبین اضافی را می شکند و دفع آنها را توسط کبد نوزاد تسهیل می کند. کودک بصورت بدون لباس معمولا برای یک یا دو روز زیر نور قرار می گیرد و چشمانش با یک ماسک محافظ بسته می شود.
اگر سطح بیلی روبین کودکتان نیازی به فوتوتراپی ندارد، می توانید با قرار دادن وی در معرض نور آفتاب در اوائل روز یا بعد از ظهر به او کمک کنید.
اگر کودکتان بیماریهای نادر ناسازگاری گروه خونی داشته باشد و مقدار بیلیروبین به مقادیر خطرناک برسد، ممکن است حتی نیاز به تعویض خون داشته باشد. تست خونی Rh که در زمان تولد برای تشخیص ناسازگاری Rh انجام داده اید، شما را با دقت زیاد از احتمال وجود ناسازگاری خونی مادر و کودک آگاه می کند. برای پرهیز از این امر آمپول های ضد آنتی بادی D یا روگام به شما تزریق خواهد شد.

منبع :www.ninisite.com

اگر نوزادتان تازه به دنیا آمده و سفیدی چشم او و رنگ قسمت‌هایی از بدنش به زردی می‌زند، شما باید برای درمان او به متخصص کودکان مراجعه کنید. چرا که احتمال دارد نوزادتان دچار زردی باشد.از دکتر حسن‌علی صابری،‌متخصص کودکان و نوزادان درباره علل ابتلای نوزادان به زردی، نحوه تشخیص بیماری و درمانش پرسیدیم.

 

زردی نوزاد چه زمان مشخص می‌شود؟

زردی نوزادان در همان روز‌‌های نخست تولد نوزاد به دلیل سطح بالای بیلی‌روبین خون، بروز می‌کند و میزان آن هم با توجه به روز‌های پس از تولد نوزاد تغییر می‌کند. چون مقدار بیلی‌روبین با توجه به روز‌هایی که می‌گذرد، بالا می‌رود و سپس اندازه‌گیری شده و شدت آن سنجیده می‌شود. بیلی‌روبین بالا‌تر از 5 درجه، در 24 ساعت ابتدایی تولد نوزاد غیر‌عادی است و حتما باید برای درمان آن اقدام شود. اما این میزان برای روز‌های دیگر پس از تولد طبیعی محسوب می‌شود و در آن زمان اگر عدد زردی به 7 تا 8 برسد، غیر‌عادی است. در نوزادان طبیعی، آخرین و شدید‌ترین درجه زردی 25 است. معمولا در روز‌های پس از تولد اعداد 13 تا 14 و 15 تا 17 زردی برای بچه‌ها خطرناک و نگران‌کننده است.

 

زردی نوزاد توسط مادر قابل تشخیص است؟

مادران به راحتی می‌توانند زردی را در نوزاد تشخیص دهند. چون اولین قسمتی که زردی در آن قابل تشخیص است، سفیدی چشم نوزاد است و سپس به صورت، قفسه سینه، شکم و پا‌ها سرایت می‌کند. با زرد شدن هر کدام از این اندام‌ها می‌توان به صورت تقریبی میزان زردی را تشخیص داد و مخصوصا وقتی کف پا‌ها زرد شوند، یعنی درجه زردی بسیار شدید و بالاتر از عدد 20 است که در این شرایط باید تعویض خون انجام بگیرد. زمانی که شکم نوزاد زرد دیده می‌شود میزان زردی تقریبا 13 و اگر ران‌ها زرد شوند، زردی به عدد 16 رسیده است. اما به هر‌حال باید خون نوزاد آزمایش شود تا میزان دقیق زردی در او مشخص شود و تحت درمان قرار گیرد.

درمان زردی چگونه انجام می‌شود؟

درمان زردی نوزاد پس از آزمایش خون و مشخص شدن میزان بیلی‌روبین آغاز می‌شود. اگر زردی نوزاد از روز سوم تا پنجم 13 باشد طبیعی است اما اگر بیلی روبین خون نوزاد 17 باشد، او را بستری می‌کنند. به دنبال آن در صورت تشخیص متخصص، نوزاد در دستگاه فتوتراپی قرار می‌گیرد تا بیماری او بهبود پیدا کند. اما در صورتی که میزان بیلی‌روبین به حد بسیار زیاد و غیر‌عادی برسد، نوزاد باید تعویض خون شود.  پدر و مادر‌ها باید بدانند که زردی نوزاد تأثیری بر تغذیه او ندارد مگر اینکه شدت زردی در نوزاد به قدری زیاد شود که او حال شیر خوردن نداشته باشد.

 

علائم را مدام چک کنید

مادرانی که در خارج از بیمارستان زایمان می‌کنند باید در صورت تشخیص زردی در نوزاد، در همان 24 ساعت ابتدایی تولد او، به بیمارستان مراجعه کنند و نوزادشان را تحت درمان قرار دهند. آن دسته از مادرانی هم که در بیمارستان زایمان می‌کنند، خیال‌شان از این بابت راحت است چون پزشکان در صورت تشخیص زردی در نوزاد او را ترخیص نمی‌کنند تا بهبود پیدا کند. نکته مهم در تشخیص زردی نوزاد این است که مادران در نور مطلوب اتاق (لامپ زرد نباشد) و ترجیحا نور طبیعی، باید آن را تشخیص دهند و همچنین وقتی پلک نوزاد را بالا بزنند، کاملا مشخص می‌شود که نوزاد زردی دارد.
منبع:
 https://www.ninisite.com/article/5103/%DA%86%D9%87-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%B2%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%A7%DA%A9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%8A%D9%94%D9%85-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9

در طی چند روز اول بعد از تولد بیش از نیمی از نوزادان سر موقع و بیش از چها ر پنجم نوزادان نارس که از سایر جهات سالم هستند، مبتلا به یرقان می شود که بصورت تغییر رنگ پوست و صلبیه چشم، رنگ زرد می باشد. اگر چه بعضی نوزادان در زمان تولد زردی دارند اما بیشتر آنها در طی دو تا سه روز اول بعد از تولد مبتلا به زردی خواهند شد.زردی نوزادی به خودی خود یک بیماری نیست. در اکثر موارد وقوع این حالت به دلیل عدم بلوغ کامل کبد جهت متابولیزه کردن مولکولی که بیلی روبین نام دارد می باشد. این مولکول زمانیکه گلبولها قرمز خون از بین می روند ایجاد می شود.زردی معمولاً ناراحتی خاصی برای نوزاد ایجاد نمی کند و معمولاً خودبخود بعد از یک تا دو هفته خوب می شود. ولی با اینحال زمانیکه نوزادی دچار زردی شد. باید توسط پزشک ویزیت شود زیرا زردی شدید می تواند منجر به بروز عوارض وخیمی شود. درمانها سبب می شوند که سطح بیلی روبین خون نوزادی از یک حد به بالاتر نرود.

 علائم و نشانه ها

در بسیاری از موارد علائم زردی نوازد در دومین یا سومین روز بعد از تولد ظاهر می شود و شامل زردی پوست، زردی چشمها و در بسیاری از موارد ضعف و بی حالی می باشد.

علائم در ابتدا در صورت نوزادی ایجاد می شوند و سپس سینه و شکم درگیر شده و گاهی زردی به پاها نیز کشیده می شود. یکی از راههای ساده تعیین زردی در هر نوزادی آن است که با انگشت به آرامی بر روی سطح پوست پیشانی یا بینی نوزاد فشار دهیم. اگر بعد از فشار پوست همچنان زرد به نظر برسد ، احتمالاً نوزاد مبتلا به زردی خواهد بود. بهتر است این تست در روز انجام شود. بعلاوه در صورت زرد شدن سفیدی چشم، زردی محتمل است.

معمولاً در نوزادان کامل، زردی نوزادی یک هفته تا 10 روز طول می کشد. اگر نوزاد نابالغ باشد یا اینکه شیر مادر خود را بخورد، ممکن است زردی بیشتر طول بکشد.

علل

زردی فتوتراپی نوزاد شیراز

زردی فتوتراپی نوزاد شیراز

کودکان دارای سیستم گردش خونی خاصی می باشند که به انتقال اکیسژن کمک می کند و با گذشت این دوره گلبولها تجزیه شده و در طی فرآیندی، ملکول بیلی روبین ایجاد می شود. بطور طبیعی این مولکول به کبد منتقل شده و در آنجا آماده می شود که از بدن دفع شود. در زمان تولد معمولاً  مقدار بیلی روبین خیلی بیشتر از توان کبد جهت دفع آنها از بدن می باشد. لذا اضافی بیلی روبین در پوست و سفیدی چشم تجمع یافته منجر به زردی می شود. این نوع زردی را اصطلاحاً زردی فیزبولوژیک می نامند که معمولاً در دومین و سومین روز بعد از تولد رخ می دهد. اگر چه هر نوزادی می تواند مبتلا به این نوع زردی شود اما این حالت در نوزادان نارس بیشتر رخ می دهد و آن هم به دلیل عدم تکامل کامل کبد آنها می باشد.

گاهی اوقات زردی به دلیل سایر عوامل رخ می دهد.اگر زردی در زمان تولد و یا در در طی 24 ساعت اول رخ دهد، می تواند بدلیل کوفتگی شدید، عفونت خونی و یا ناسازگاری خون بین مادر و جنین باشد. اگر زردی در هفته دوم یا بعد از آن رخ دهد می تواند بدلیل اختلال عملکرد کبد ، عفونت شدید، اختلالت آنزیمی و یا اختلالات گلبولهای قرمز باشد.

فاکتورهای خطر

نوزادان پسر در مقایسه با دخترها شانس بیشتری جهت ابتلا به زردی نوزادی خواهند داشت. بعلاوه در بعضی نژادها زردی شایعتر است. سایر فاکتورهایی که شانس ابتلای یک نوزاد را افزایش می دهد شامل موارد ذیل است :

تولد زود هنگام :از آنجایی که نوزادان نارس در مقایسه با نوزادان کامل توانایی کمتری از متابولیزه کردن و دفع بیلی روبین دارند، شانس بیشتری جهت ابتلا به زردی خواهند داشت.بعلاوه آنها تغذیه کمتری داشته و حرکات روده ای کندتری خواهند داشت و همین مسأله نیز مزید بر علت خواهد شد.

کوفتگی و ضربه خوردن در طی زایمان :اگر در حین عبور از کانال زایمانی، این عمل راحت صورت نگیرد، تحت تأثیر کوفتگی ها، گلبولهای قرمز بیشتری شکسته خواهند شد و در نتیجه بیلی روبین بیشتری ایجاد خواهد گردید.

گروه خونی :اگر گروه خونی مادر با گروه خونی نوزاد یکسان نباشد، جنین از طریق جفت آنتی بادیهای مادری را که علیه گلبولهای قرمز جنین ترشح شده است، را دریافت نموده و تخریب گلبولهای قرمز تسریع می شود. زمانیکه یک زن با گروه خونی منفی دارای جنینی با گروه خونی مثبت باشد، این مشکل بسیار شدید خواهد بود.در طی حاملگی گلبولهای قرمز از بند جفتی عبور می کنند و وارد گردش خون  مادر می شوند. در حالت مذکور بدن مادر در برابر آنتی ژنهایی که ایجاد کننده گروه خونی مثبت هستند، وارد عمل شده و آنتی بادی تولید می کنند سپس این آنتی بادیها از جفت عبور کرده و به گلبولهای جنین متصل شده و سبب تخریب آنها می شوند. به منظور کاهش این مسأله زنانیکه دارای گروه خونی منفی هستند، از آمپولی استفاده می کنند که آنتی بادیهای ترشح شده  را خنثی می کند. این آمپول در طی بارداری و بلافاصله بعد از تولد تزریق می شود.

تغذیه با شیر مادر :کودکانیکه با شیر مادر تغذیه می شوند شانس بیشتری جهت ابتلا به زردی دارند، اما این افزایش احتمال بسیار اندک می باشد و نباید فقط به خاطر این مسأله از سایر مزایای بسیار خوب شیر مادر صرفنظر نمود. بعلاوه اگر شیر مادر خوب ترشح نشود، وزن گیر شیرخوار خوب نخواهد بود و زردی را شدیدتر خواهد کرد. افزایش تعداد دفعات شیردهی بصورت هشت تا 10 بار در روز منجر به افزایش حرکات روده ای شده و احتمال ابتلا را کاهش خواهد داد.زردی ناشی از تغذیه با شیر مادر معمولاً چهار تا هفت روز بعد از تولد رخ می دهد و چند هفته ممکن است طول بکشد.

ترخیص زودرس از بیمارستان :از آنجائی که بیلی روبین در روز دوم و سوم بعد از تولد شروع به بالا رفتن می کند، نوزادانیکه زودتر از 72ساعت بعد از تولد از بیمارستان مرخص می شوند.ریسک بیشتری جهت ابتلا به زردی در خانه خواهند داشت.قبل از آنکه ترخیص زودتر از موعد رایج شود.معمولاً زردی در بیمارستان تشخیص داده می شد و تحت درمان قرار می گرفت

 در چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد ؟

در طی چند روز اولی که نوزاد به خانه برده می شود، حتماً مراقب بروز زردی باشید. اگر نوزاد مبتلا به زردی شد و یا به نظر بیمار آمد حتماً به پزشک مراجعه نمائید. بعلاوه در صورت وجود موارد زیر نیز حتماً زردی باید چک شود. اگر رنگ پوست زرد روشن باشد و اگر زردی بیشتر از یک تا دو هفته طول بکشد، نوزاد وزن نگیرد و دچار هرگونه علائمی شود که منجر به نگرانی والدین شود.

اگر نوزادی در سن 36 تا 38 هفتگی متولد شود ( چند هفته زودتر ) حتماً مراقب بروز زردی و اختلال در تغذیه باشید. نوزادانی که در این سن به دنیا می آیند بعد از ترخیص از بیمارستان در صورت ابتلا به زردی نیاز بیشتری به اقدامات درمانی در بیمارستان خواهند داشت.تا چندین روز بعد از ترخیص از بیمارستان نوزاد باید مرتباً از نظر وزن چک شود، بدین وسیله ارزیابی نحوه وزن گیری و احتمال بروز زردی عملی تر خواهد شد.

غربالگری و تشخیص

بیلی چک زردی بدون خونگیری شیراز

بیلی چک زردی بدون خونگیری شیراز

پزشک براساس ظاهر شیرخوار می تواند زردی را تشخیص دهد.علاوه بر آن جهت اندازه گیری سطح خونی بیلی روبین آزمایش خون نیز درخواست خواهد شد.

می توان جهت غربالگری از وسایلی که از طریق پوست خون سطح خونی بیلی روبین را اندازه می گیرند نیز استفاده نمود. این وسیله براساس شکست و انعکاس نور می تواند سطح
بیلی روبین را اندازه گیری کند بدون آنکه نیازی به گرفتن خون باشد.


چگونه می توان زردی کودک خود را برطرف کرد ؟

زمانی که سطح بیلی روبین بسیار بالا برود، بخصوص در نوزادان بیماری که نیاز به درمان در ICU ( بخش مراقبت ویژه )دارند ، می تواند در موارد بسیار نادر منجر به بروز حالت خطرناکی شوند که اصطلاحاً کرن ایکتروس نامیده می شود. در این اختلال مغز نوزادان به شدت دچار آسیب شده و می تواند منجر به کری، ناتوانائیهای تکاملی شدید و انواع غیرمعمول فلج مغزی شود.

بخصوص زمانیکه نوزاد تولد زودرس داشته باشد،حتماً مراقب بروز علائم زردی شدید نظیر رنگ زرد تیره یا نارنجی پوست،خواب عمیق به گونه ای که به سختی بتوان نوزاد را بیدار کرد. گریه های بسیار بلند، مکیدن یا شیر خوردن ضعیف و بیحالی و ضعف باشید.

درمان

زردی خفیف معمولاً طی یک یا دو هفته خودبخود بهبود می یابد.اما اگر شیرخوار شما زردی متوسط تا شدید داشت باید به مدت بیشتری در بیمارستان باشد یا اینکه از نو بستری شود.
درمانها یی که سبب کاهش بیلی روبین می شوند شامل موارد ذیل است:

 درمان با نور (فوتو تراپی ) :

در این حالت شیرخوار را در زیر یک منبع نوری فرابنفش قرارداده یا در داخل پوششهای نور مصنوعی می پیچانند. نور می تواند بیلی روبین را به فرمی تبدیل کند که از طریق کلیه قابل دفع باشد. نوزادان مبتلا می توانند تا چندین روز تحت این روش درمانی قرار گیرند.

 استفاده از آنتی بادیهای داخل وریدی:

اگر زردی شدید ثانویه به ناسازگاری خونی بین مادر و جنین ایجاد شده باشد. تزریق داخل وریدی آنتی بادیها می تواند زردی را کم کرده و احتمال نیاز به دریافت خون را کاهش دهد.

 استفاده از تعویض خون:

در موارد بسیار نادر، زمانیکه زردی شدید به سایر درمانها پاسخ ندهد. شیرخوار ممکن است نیاز به تعویض خون پیدا کند.در این روش مقادیر کمی از خون بطور مکرر از بدن خارج می شود.
و سپس به همان میزان خون وارد بدن شیرخوار می شود. این عمل باید حتماً در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان انجام شود.


مراقبت از خود

زمانیکه زردی شدید نیست استفاده از راهکارهای زیر می تواند سطح بیلی روبین را کاهش دهد.

 تغذیه بیشتر نوزاد :

در این حالت انرژی بیشتری به نوزاد می رسد و حرکات روده ای نیز افزایش می یابد که خود منجر به دفع مقادر بیشتری بیلی روبین از طریق روده ها خواهد شد.

 استفاده از شیرخشک :

استفاده از شیر خشک بطو ر موقت و فقط برای یک تا دو روز می تواند سطح بیلی روبین شیرخوار را کاهش دهد. در طی این زمان مادر می تواند با ابزار خاصی شیر خود را بدوشد تا جریان شیرش قطع نشود. البته گاهی اوقات بعضی از پزشکان در پیشنهاداستفاده از شیر خشک توقف
می کنند زیرا نمی خواهند در فرآیند تغذیه با شیر مادر اختلالی ایجادشود. روش دیگر آن است که به مدت یک تا دو روز در بعضی دفعات از شیر خشک بجای شیر مادر استفاده شود.